Gezondheidswinst: Waarom buiten zijn helpt om je beter te voelen

Mariette Kroeze
03 februari 2026

Wél naar buiten gaan

Wanneer je ziek bent - zeker wanneer dit chronisch is - ben je vaak vermoeider dan normaal. Naast het feit dat ziekteprocessen veel energie van je basisenergie afsnoepen, ervaart je lichaam ook stress van het ziekzijn.

Het is best lastig te bepalen of het dan handiger is om extra rust te nemen of juist te activeren. Pak je een kop thee en scroll je door je telefoon, of ga je juist naar buiten?

Als je stress wil verminderen, is die tweede optie - meestal - een slimme keuze. Buiten zijn heeft namelijk een bewezen effect op het verlagen van stresshormonen en het verhogen van je gelukshormonen (Frontiers in Psychology, 2019).

We zijn allemaal anders en daarom is er geen standaard recept dat voor iedereen werkt. Daarnaast zijn we allemaal opgevoed met overtuigingen die gaan over rust nemen en luisteren naar je lichaam. Ook zorgprofessionals geven vaak aan dat je niet over je grenzen moet gaan. Maar soms geeft het niet luisteren naar je vermoeidheid en er juist even op uit gaan toch meer energie, even het gevoel dat het beter gaat of is en misschien zelfs je lichaam wel weer activeren om weer iets meer aan te kunnen.

Veiligheid

Je brein wil gewoon dat je zo veilig mogelijk, je zo goed mogelijk voelt als mogelijk is, in de situatie waarin je zit. Als je lichaam pijn doet, of het een hele klus is om je überhaupt aan te kleden, dan vindt je brein het in eerste instantie gewoon niet zo'n goed idee om de deur uit te gaan.

Het beoordelen voor jezelf of het wel of geen goed plan is om toch (even) naar buiten te gaan wordt extra moeilijk gemaakt door de aanmaak van stresshormonen zoals adrenaline en cortisol.

Je lichaam maakt extra cortisol wanneer je ziek bent. Langdurig verhoogde cortisolniveaus zorgen ervoor dat je je vermoeid voelt en minder goed kunt denken. Daarom is het belangrijk om manieren te vinden om je cortisol weer omlaag te brengen (Environmental Health and Preventive Medicine, 2009).

Het is wetenschappelijk aangetoond dat buiten tijd doorbrengen, het liefst in de natuur, directe - positieve - invloed heeft op je stressniveau (PNAS, 2015).

Zo geeft een boswandeling je prefrontale cortex – het deel van je brein dat zich bezighoudt met plannen, nadenken en piekeren – een soort pauze. Terwijl jij over een bospad loopt, mag je brein even ademhalen.

Natuurlijk moet je kijken naar je mogelijkheden van het moment. Het is jouw persoonlijke weegschaal: als het naar buiten gaan je zoveel meer stress oplevert dan binnenblijven, dan is het misschien niet het beste om te doen.

Maar als naar buitengaan toch een optie is, vind je in dit artikel wat achtergrondinformatie over hoe het naar buitengaan jou helpt gezondheidswinst te halen!

Cortisol: vriend én vijand

Cortisol is een stresshormoon dat in de juiste hoeveelheid nuttig is. Het helpt je om alert te blijven, je bloedsuikerspiegel te reguleren, stelt energie beschikbaar voor een noodsituatie en probeert ontstekingen onder controle te houden. Maar als je lichaam te vaak of te lang hoge cortisolniveaus heeft, kan dat nadelige effecten hebben. Denk aan:

  • Slechter slapen
  • Verminderde weerstand
  • Meer vetopslag rond je buik
  • Gejaagd of prikkelbaar gevoel
  • Moeite met ontspannen

Je kunt cortisol verlagen op twee manieren: minder aanmaken of zorgen dat je lichaam beter in staat is om het niveau te reguleren. En daar komt buiten zijn om de hoek kijken (Scientific Reports, 2019).

Buiten zijn als natuurlijke stressbestrijder

Diverse onderzoeken laten zien dat tijd doorbrengen in de natuur een directe invloed heeft op je stressniveau (RIVM, 2018).

Nog een interessant feit: een boswandeling geeft je prefrontale cortex – het deel van je brein dat zich bezighoudt met plannen, nadenken en piekeren – een soort pauze. Terwijl jij over een bospad loopt, mag je brein even ademhalen.

Meer gelukshormonen, minder stress

Als cortisol omlaag moet, helpt het om tegelijkertijd je gelukshormonen te verhogen. De belangrijkste drie:

Oxytocine – het knuffelhormoon, dat vrijkomt bij fysiek contact en sociale verbinding.
Dopamine – de beloningsstof, die je krijgt als je iets leuks doet of iets nieuws ontdekt.
Endorfine – je natuurlijke pijnstiller, die je bijvoorbeeld na een goede workout voelt.

Buiten zijn helpt je om al deze hormonen aan te maken.

Zonlicht stimuleert de aanmaak van dopamine.
Buiten bewegen, zoals wandelen of fietsen, verhoogt endorfine.
In de natuur zijn en ontspannen helpt bij de aanmaak van oxytocine.

Een wandeling in het park of een uurtje in de tuin is niet alleen fijn, maar zorgt er ook letterlijk voor dat je je beter voelt.

Kijken naar natuur helpt ook

Onderzoek uit het International Journal of Environmental Research and Public Health toont aan dat zelfs het kijken naar natuurbeelden al een rustgevend effect heeft. Mensen die een natuurfilm bekijken of een raam met uitzicht op groen hebben, ervaren een verlaging van hun cortisolspiegel (Kjellgren & Buhrkall, 2010).

Kun je écht niet naar buiten? Zelfs kijken naar natuurbeelden heeft al een rustgevend effect. Onderzoeken tonen aan dat mensen die een natuurfilm kijken of een raam met uitzicht op groen hebben, ook een lagere cortisolspiegel krijgen.

Dus als het weer niet meewerkt of als je simpelweg niet de mogelijkheid hebt om naar buiten te gaan, kun je ook binnen profiteren van de voordelen van natuur. Zet een documentaire over bossen of oceaangolven op, blader door een natuurboek of richt je werkplek zo in dat je naar een groene omgeving kunt kijken.

Hoe je meer natuur in je leven brengt

Je hoeft niet meteen elke dag een boswandeling van twee uur te maken om de voordelen te ervaren. Kleine aanpassingen maken al verschil:

  • Begin je dag met een korte wandeling – Vijf tot tien minuten buiten lopen helpt je om je dag rustig te starten.
  • Lunch buiten, ook in de winter – Een kwartier in de buitenlucht kan wonderen doen voor je stressniveau.
  • Zorg voor planten in huis – Ze geven niet alleen een fijn gevoel, maar helpen ook om de luchtkwaliteit te verbeteren.
  • Ga naar buiten als je gestrest bent – Voel je spanning? Trek je jas aan en loop een blokje om.
  • Plan regelmatig een natuuruitje – Een dagje strand, een boswandeling of zelfs een weekendje weg in de natuur kan een diepe reset geven.
  • Daag jezelf (een beetje) uit – Uitdaging geeft een signaal van groei aan je lichaam. Probeer steeds een beetje verder te wandelen of iets langer op te zijn als groei je doel is.

Van buiten zijn voel je je echt beter!

Buiten zijn is een van de meest toegankelijke manieren om je gezondheid een boost te geven. Het verlaagt je stresshormoon cortisol, verhoogt je gelukshormonen en helpt je lichaam en geest beter met stress om te gaan.


Bronnenlijst over over buiten zijn, stressverlaging en welzijn

1️⃣ Boswandelingen verlagen cortisol en activeren het parasympathische zenuwstelsel

2️⃣ Groene omgevingen verminderen cortisol en verbeteren het welzijn

3️⃣ Natuurwandelingen verminderen stress en bevorderen ontspanning

4️⃣ Impact van natuurlijke omgevingen op hersenactiviteit en stress

5️⃣  RIVM: Positieve effecten van natuur op gezondheid

6️⃣  Carleton Universiteit (Canada): De relatie tussen natuur en mentale gezondheid

7️⃣ Bravis ziekenhuis Roosendaal 

8️⃣ Trimbos-instituut: Buiten zijn en mentale gezondheid

9️⃣ Effect van kijken naar natuur op stressverlaging